Идишская загадка — ответ

Навстречу Дню памяти о Холокосте
Ицхак Авинери вёл в газете "Аль ѓа-мишмар" колонку иврита. В статье, написанной в день капитуляции нацистской Германии, 8 мая 1945 г., он обсуждал перевод на иврит глагола איבערלעבען.
Его предложения перевода в иврите не прижились, поэтому я и приводить их не буду.

Хорошее название

ספר המלים זשארגאני־עברי, יודישער לשון־קדשער ווערטער־בוך
При взгляде оттуда другой язык — «жаргон», при взгляде отсюда другой язык — «святой язык».

Идиш

Интересно, можно ли, не зная истории слова «афцилохес», но зная его перевод — «назло» — определить его ивритский источник?
Подсказка: рифмовка с «тохес» случайна.

Сослучайное и присослучайное 2015-04-01 04:02:15

В идише, как известно, сонанты могут образовывать слог: в глаголе «махн» два слога, и в имени «Мендл» два слога. А ещё слог могут образовывать шипящие! В названии книги и имени Хатам Софер я слышал такое произношение: в первом слове нет ни одной гласной, но два слога, «хсм сойфер». Деление на слоги, видимо, такое: хс-см. Слово безударное.

Уменьшительно-ласкательное

Утверждают, что обилие уменьшительных суффиксов в современном иврите возникло именно под идишским влиянием, а некоторые прямо заимствованы из идиша и русского. Под влиянием восточноевропейских языков в иврите возникло даже двойное уменьшение, типа חתלתולון. По мере развития языка количество уменьшительных форм растёт: подсчитано, что в русском тексте «Преступления и наказания» более девяноста уменьшительных форм, в первом ивритском переводе Бреннера — десять, а в последнем переводе Криксунова — более тридцати.
В 1997 г. тогдашний глава правительства Израиля назвал вооружённые столкновения на севере страны משברון. Эфраим Сидон откликнулся язвительным фельетоном:

אפרים סידון
השירון על המשברון

עכשיו אני שקט, עכשיו אני רגוע,
עכשיו הבנתי את הרעיון.
ראש הממשלה את העובדות הבהיר לי –
הוא הסביר את הדברים בהיגיון.
כלומר, כלום לא קרה בינינו
ואין סיבה להיכנס לדיכאון,
זה לא משבר, זה לא משבר, חבר’ה,
זה רק משברון.
פחות אפילו, בעצם רק משברצ’יק,
סך הכול משברניו קטנטון.
משברל’ה, משברל’ה, צה החוצה
וזה לא אסון.
וזה לא היה ראשון,
וזה לא יהיה אחרון –
סתם כמו שאמר ראש ממשלתנו,
משברון.
*
אמנם זה יכול להביא לאיזה מתח,
אבל אל פחד, זה יהיה בעצם
רק מתחון,
ובעקבותיו איזה עימות קטן,
כזה עימות’לה כזה,
עימותון.
עימותניו, עימות’לה,
עם יריות, פגזים ואש,
וחיילינו אל מול האויב.
חובש! חובש!
אבל לא צריך בכלל להתרגש!
כי לא מדובר חס וחלילה
במלחמה אימתנית,
אלא רק במלחמון כזה כאילו,
כזאת מין מלחמונת פצפונית.
*
מלחמל’ה, מלחמניו,
לא דברים רציניים,
אפילו שפה ושם
יהיו ודאי גם פצועונים.
פצועימניו, פצועימל’ך,
לא דבר גדול.
כולו כולו פצועימצ’יקים –
זה הכול.
ובעניין אבידות ממש,
אז לידיעת המעוניינים,
לא מדובר כמובן בקרבנות –
אלא רק בקרבנונים.
או קיי, זה לא פסגת האושר
ובוודאי זה לא נעים,
אבל לצערנו יש לצפות
גם להרוגונים.
שם הרוגון, פה הרוגון,
ועוד הרוגון.
כי לא מדובר במשבר, חס וחלילה,
רק במשברון.
9.05.97

404 или ждите ответа в следующей серии.

error_404

Пока правительство находится с самоотключке, остальным остаётся лишь догадываться чем оно ещё не займётся после очередного ребута. А кто вообще не понимает что происходит, может послушать песню Реб Йом Това Эрлеха:

Aмеричке

Чтобы не было уж совсем мрачно, ещё несколько танц нигуним:

Карлинер танц нигун 1
Карлинер танц нигун 2

Карлинер танц нигун 3

UPD: LiveJournal перестал поддерживать audio таг…

Антология еврейской музыки

Много интересных записей нигуним и песен на идиш.

Пример (в догонку к Бульбес ;) кулинарная песня — Гефилтэ Фиш.

Шиурим Реб Гедальи Кенига зц»ль

http://www.breslevtsfat.com/breslev_tsfat_audio/2012/07/unedited-reb-gedaliah-shiurim.html

Сразу извиняюсь за качество — прямой передвод с кассет без чистки шума. Улучшенное качество будет позже бли нейдер.

А суккэлэ а клэйнэ

אַ גוט און אַ פרֵײלעכן יום טוב!

«А суккэлэ а клэйнэ» в исполнении Гершона Сейфа (via parvuss).

אַ סוכּהלע אַ קלֵײנע
פון ברעטלעך געמֵײנע
האָב איך מיר
אַ סוכּהלע געמאַכט

צוגעדעקט דעם דאַך
מיט אַ ביסעלע סכך
זיץ איך מיר
אין סוכּהלע בַײנאַכט

אַ װינט אַ קאַלטן
בלאָזט דורך די שפּאַלטן
און די ליכטעלעך
זֵײ לעשן זיך פיל

עס איז מיר אַ חידוש
װי איך מאַך מיר קידוש
און די ליכטעלעך
זֵײ ברענען גאַנץ שטיל.

צום ערשטן געריכט
מיט אַ בלאַסן געזיכט
ברענגט מיר
מַײן טעכטערל אַרַײן

זי שטעלט זיך אַװעק
און זאָגט מיט שרעק
טאַטעלע די סוכּה
פאַלט באַלד אַײן.

זַײ נישט קֵײן נאַר
האָב נישט קֵײן צער
די סוכּהלע
װעט נישט אַײנפאַלן

די װינטן װאָס ברומען
מיר װעלן פאַרקומען
די סוכּהלע
שטֵײט שױן גאַנץ לאַנג.

זַײ נישט קֵײן נאַר
האָב נישט קֵײן צער
זאָל דיר די סוכּה
נישט טאָן באַנג

עס איז שױן גאָר
באַלד צװֵײ טױזנט יאָר
און די סוכּהלע
זי שטֵײט נאָך גאַנץ לאַנג.

Спеллчекер идиш для OpenOffice

Оказывается уже выпущен спеллчекер идиш для OpenOffice на основе работы Рефоэля Финкеля:
http://extensions.services.openoffice.org/en/project/dict-yi .